ارائه‌دهنده‌ی راهکارهای نرم‌ افزارهای حسابداری و مالی
ارائه‌دهنده‌ی راهکارهای نرم‌ افزارهای حسابداری و مالی

ساعت کار در قانون کار، اضافه‌کاری، تعطیل‌کاری و نوبت‌کاری

  اضافه کاری، تعطیل ‌کاری و نوبت ‌کاری از مواردی است که تقریبا هر سال پس از اعلام درصد افزایش حقوق، ذهن کارگران و کارکنان مشمول قانون کار را به خود مشغول ‌می‌کند. در این مقاله ضمن توضیحی در مورد ساعت کار قانونی، به بررسی این موارد می‌پردازیم.

 

ساعت کار قانونی در قانون کار

ساعت کار قانونی با توجه به نوع شغل کارگر متفاوت است. ماده‌های 51 و 52 قانون کار به این موضوع اختصاص داده شده است:
ماده 51 قانون کار: ساعات کار در این قانون مدت زمانی است که کارگر نیرو یا وقت خود را به منظور انجام کار در اختیار کارفرما قرار می‌دهد. به غیر از مواردی که در این قانون مستثنی شده ساعات کار کارگر نباید از هشت ساعت در روز و 44 ساعت در هفته تجاوز نماید.
ماده 52 قانون کار: در کارهای سخت و زیان آور، ساعات کاری نباید از 6 ساعت در روز و 36 ساعت در هفته تجاوز کند.
 با توجه به دو ماده فوق، مفهوم ساعت کار در قانون کار مشخص شد. ولی به هر حال ممکن است به دلایلی، لازم باشد کارگر بیش از ساعت قانونی کار تعریف شده کار کند. در این مورد نیز قانون کار اضافه‌کاری را پیش‌بینی کرده است.

 

اضافه‌کاری در قانون کار چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟
 همانگونه که بیان شد، گاهی کارفرما به دلایلی، ساعات کار بیشتر از حد مجاز را به کارگر تحمیل می‌کند. این ساعات اضافی، اضافه‌کاری نامیده می‌شود که در ماده 59 قانون کار، بیان شده است:
ماده 59 قانون کار: ار جاع کار اضافی به کارگر در شرایط ذیل مجاز است:
الف) رضایت کارگر
ب) پرداخت 40 % اضافه بر مزد در هر ساعت
ارجاع اضافه‌کاری به کارگر منوط به رضایت وی بوده و حداکثر میزان مجاز اضافه‌کاری، چهار ساعت در روز است. همانگونه که در بند ب ماده فوق  نیز آمده است ، کارفرما مکلف به پرداخت چهل درصد اضافه بر مزد به ازای هر ساعت اضافه‌کار است. به عنوان مثال در سال 99 میزان کار به ازای هر روز 636،809 ریال اعلام شده است. بنابراین نحوه محاسبه اضافه‌کاری به ازای هر ساعت عبارت است از:
(دستمز ماه 30 روزه ) 19،104،270 تقسیم بر 220 = 86،838  ریال دستمزد هر ساعت
یا (دستمزد روزانه)  636،809 تقسیم بر 7.333 = 86،838 ریال دستمزد هر ساعت
مبلغ هر ساعت * 1.40 = 86،838 * 1.40 = 121،573 ریال
 
حال که ساعت قانونی کار و میزان اضافه ‌کاری مجاز در هر روز روشن شد، ممکن است پرسیده شود در صورت کار در روز جمعه یا تعطیلی رسمی تکلیف چیست؟ قانون کار برای کار در چنین شرایطی، چه پیش‌بینی‌ای کرده است؟ در ادامه به این سوال پاسخ خواهیم داد.
 
تعطیل‌ کاری چیست؟ نحوه محاسبه تعطیل کاری چگونه است؟
بنا بر ماده 62 قانون کار، روز جمعه، روز تعطیلی کارگر همراه با پرداخت مزد است. علاوه بر این، کارفرما مکلف  است مزد روزهای تعطیلی رسمی را نیز به کارگر پرداخت نماید. اما در صورتی که کارگر در روز جمعه یا تعطیلی رسمی کار کند، باید چهل درصد اضافه بر مزد به ازای هر ساعت به وی پرداخت شود. بنابراین نحوه محاسبه  تعطیل‌کاری نیز مشابه نحوه محاسبه اضافه‌کاری است. توجه داشته باشید که این مبلغ، علاوه بر حقوق ثابت روزانه کارگر که در صورت عدم حضور وی در روزهای تعطیل نیز باید پرداخت شود، در نظرگرفته می‌شود.
11 اردیبهشت، روز جهانی کارگر، روز تعطیلی رسمی برای کارگران محسوب می‌شود.
 
نوبت‌ کاری چیست؟ نحوه محاسبه نوبت‌کاری چگونه است؟
کار کردن در بعضی از ساعات روز خصوصا شب فشار بیشتری را به کارگر وارد می‌کند؛ این موضوع باعث شده است تا قانون کار، حق نوبت‌کاری(حق شیفت ) را به منظور جبران فشار کاری وارد شده ناشی از کار شیفتی، درنظر بگیرد. ابتدا لازم است نوبت‌های کاری در طول شبانه‌روز را تعریف کنیم:
 شیفت صبح : ساعت‌کاری بین 6 الی 14
شیفت عصر : ساعت‌کاری بین 14 الی 22
شیفت شب : ساعت‌کاری بین 22 الی 6
نحوه محاسبه نوبت‌کاری با توجه به نوع کار در شیفت‌های مختلف عبارت است از:
  • شیفت صبح و عصر 10 %
  • شیفت صبح و عصر و شب 15%
  • شیفت صبح و شب 5%
  • شیفت عصر و شب 5%
به عنوان مثال کارگری که در در طول ماه، در سه نوبت صبح و شب و عصر به صورت چرخشی کار می‌کند، مشمول دریافت 15% از پایه حقوق می‌باشد. در سال 99 که پایه حقوق 19،104،270 ریال (دستمزد روانه 636،809 ریال) اعلام شده است، حق نوبت‌کاری به ازای کار به صورتی که بیان شد عبارت است از:
دستمز ماه 30 روزه  * درصد نوبت کاری
19،104،270 * 15% = 2،865،640 ریال
 
نحوه محاسبه نوبت کاری برای سایر موارد نیز به شیوه مشابه است. در صورتی که کارگر تابع موارد فوق نباشد و برخی اوقات شبکاری کند، مشمول پرداخت 35% اضافه بر حقوق به ازای هرساعت شبکاری خواهد بود.
(دستمز ماه 30 روزه ) 19،104،270 تقسیم بر 220 = 86،838  ریال دستمزد هر ساعت
یا (دستمزد روزانه)  636،809 تقسیم بر 7.333 = 86،838 ریال دستمزد هر ساعت
مبلغ هر ساعت * 1.35 = 86،838 * 1.35 = 117،231 ریال
 

 

 

 

 

پیام های خوانندگان :


دیدگاه خود را ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.بخش های مورد نیاز علامت گذاری شده اند *